Deddf y Gymraeg ac Addysg (Cymru) 2025

Rhagolygol

14 Cynlluniau cyflawni addysg Gymraeg ysgolion LL+C

(1) Rhaid i gorff llywodraethu ysgol lunio cynllun cyflawni mewn perthynas â’r Gymraeg (“cynllun cyflawni addysg Gymraeg”)—

(a) sy’n nodi categori iaith ar gyfer yr ysgol (gan ystyried y swm o addysg Gymraeg a ddarperir ar y pryd gan yr ysgol);

(b) sy’n nodi’r swm o addysg Gymraeg a ddarperir gan yr ysgol ar yr adeg y llunnir y cynllun cyflawni;

(c) sy’n esbonio sut y bydd y corff llywodraethu yn sicrhau bod yr ysgol yn cyflawni’r ddyletswydd o dan adran 10(6) (darparu’r swm o addysg Gymraeg a bennir ar gyfer categori iaith yr ysgol);

(d) sy’n nodi’r camau y bydd y corff llywodraethu yn eu cymryd i hybu addysg drochi hwyr yn unol ag adran 23(3);

(e) sy’n nodi cynigion y corff llywodraethu—

(i) ar y swm o addysg Gymraeg y bwriedir ei ddarparu yn yr ysgol yn ystod y cyfnod y mae’r cynllun cyflawni yn cael effaith, a

(ii) ar gynnal y swm hwnnw o addysg Gymraeg, a chynyddu’r swm pan fo hynny’n rhesymol ymarferol;

(f) sy’n nodi, os yw’r ysgol yn darparu addysg i ddisgyblion sydd o dan oedran ysgol gorfodol—

(i) y swm o addysg feithrin Gymraeg a ddarperir ar yr adeg y llunnir y cynllun cyflawni;

(ii) cynigion y corff llywodraethu ar y swm o addysg feithrin Gymraeg y bwriedir ei ddarparu yn ystod y cyfnod y mae’r cynllun cyflawni yn cael effaith amdano;

(iii) cynigion y corff llywodraethu ar gynnal y swm hwnnw o addysg feithrin Gymraeg, a chynyddu’r swm pan fo hynny’n rhesymol ymarferol;

(g) sy’n nodi cynigion y corff llywodraethu, at ddiben cyflawni nod dysgu Cymraeg yr ysgol, ar sut y bydd yn—

(i) hybu ethos a diwylliant Cymraeg o fewn yr ysgol;

(ii) hybu defnydd o’r Gymraeg o fewn yr ysgol;

(iii) hwyluso gwelliant parhaus yn addysg Gymraeg yr ysgol;

(h) sy’n nodi, os yw’r ysgol yn ysgol categori “Prif Iaith – Cymraeg” neu “Dwy Iaith”, gynigion y corff llywodraethu ar sut y bydd yn cynorthwyo rhieni nad ydynt yn siaradwyr Cymraeg hyderus—

(i) i gefnogi dysgu eu plant;

(ii) i gefnogi cyfraniad eu plant at ethos a diwylliant Cymraeg yr ysgol;

(i) sy’n nodi cynigion y corff llywodraethu ar gyfer paratoi am y newid, os yw’n bwriadu cynyddu’r swm o addysg Gymraeg a ddarperir gan yr ysgol gyda golwg ar newid ei chategori iaith (gweler adran 17).

(2) Wrth lunio’r cynllun cyflawni addysg Gymraeg, rhaid i gorff llywodraethu’r ysgol—

(a) rhoi sylw i gynllun strategol lleol Cymraeg mewn addysg yr awdurdod lleol sy’n cynnal yr ysgol (gweler adran 30);

(b) ymgynghori â’r canlynol—

(i) pennaeth yr ysgol (os nad yw’r person hwnnw yn aelod o’r corff llywodraethu);

(ii) disgyblion cofrestredig yr ysgol;

(iii) rhieni’r disgyblion cofrestredig;

(iv) staff yr ysgol;

(v) yr awdurdod lleol sy’n cynnal yr ysgol;

(vi) unrhyw bersonau eraill a bennir mewn rheoliadau gan Weinidogion Cymru.

(3) Mae pob cynllun cyflawni addysg Gymraeg yn cael effaith am gyfnod o dair blwyddyn ysgol, ac mae—

(a) cyfnod y cynllun cyflawni cyntaf yn dechrau â’r flwyddyn ysgol a bennir gan Weinidogion Cymru drwy reoliadau, a

(b) cyfnod pob cynllun cyflawni dilynol yn dechrau â’r flwyddyn ysgol sy’n dechrau yn union ar ôl i’r cynllun cyflawni blaenorol ddod i ben.

(4) Caiff Gweinidogion Cymru drwy reoliadau—

(a) diwygio hyd y cyfnod y mae cynllun cyflawni addysg Gymraeg yn cael effaith amdano;

(b) gwneud darpariaeth am ffurf a chynnwys cynllun cyflawni.

(5) Nid yw’r adran hon yn gymwys i ysgol arbennig gymunedol (ond gweler adran 20).

Gwybodaeth Cychwyn

I1 A. 14 ddim mewn grym ar y Cydsyniad Brenhinol, gweler a. 56(4)(5)