Deddf Diogelwch Adeiladau (Cymru) 2026

136 Dehongli LL+C

(1) Yn y Ddeddf hon—

• mae “adeilad categori 1” (“category 1 building”), “adeilad categori 2” (“category 2 building”) ac “adeilad categori 3” (“category 3 building”) i’w dehongli yn unol ag adrannau 6 a 7;

• mae “adeilad rheoleiddiedig” (“regulated building”) i’w ddehongli yn unol ag adrannau 2 a 7;

• mae i “adroddiad achos diogelwch” (“safety case report”) yr ystyr a roddir gan adran 37(2);

• mae i “asesiad risg strwythurol” (“structural risk assessment”) yr ystyr a roddir gan adran 34(2);

• mae i “asesiad risg tân” (“fire risk assessment”) yr ystyr a roddir gan adran 29(3);

• mae i “asesiad risg tân ar dŷ amlfeddiannaeth” (“HMO fire risk assessment”) yr ystyr a roddir gan adran 81(2);

• mae “awdurdod diogelwch adeiladau” (“building safety authority”), a chyfeiriadau at yr awdurdod diogelwch adeiladau ar gyfer adeilad rheoleiddiedig, i’w dehongli yn unol ag adran 122;

• mae “awdurdod diogelwch tân” (“fire safety authority”), a chyfeiriadau at yr awdurdod diogelwch tân ar gyfer adeilad rheoleiddiedig neu dŷ amlfeddiannaeth perthnasol, i’w dehongli yn unol ag adran 126;

• mae i “awdurdod gorfodi” (“enforcing authority”) yr ystyr a roddir gan adran 94(4);

• mae i “awdurdod tai lleol” (“local housing authority”) ac “yr awdurdod tai lleol” (“the local housing authority”) yr ystyron a roddir i “local housing authority” a “the local housing authority” gan adran 261 o Ddeddf Tai 2004 (p. 34);

• mae i “caniatâd cynllunio” yr ystyr a roddir i “planning permission” gan adran 336(1) o Ddeddf Cynllunio Gwlad a Thref 1990 (p. 8);

• ystyr “cofrestredig” (“registered”), mewn perthynas ag adeilad categori 1 neu adeilad categori 2, yw cofrestredig o dan adran 20;

• mae i “cymeradwyaeth rheolaeth adeiladu” yr ystyr a roddir i “building control approval” gan baragraff 1B o Atodlen 1 i Ddeddf Adeiladu 1984 (p. 55);

• mae “deddfiad” (“enactment”) yn cynnwys unrhyw ddeddfiad, pryd bynnag y’i pasiwyd neu y’i gwnaed;

• mae i “deiliad dyletswydd” (“duty holder”), mewn perthynas â thŷ amlfeddiannaeth perthnasol, yr ystyr a roddir gan adran 79;

• ystyr “y Gorchymyn Diogelwch Tân” (“the Fire Safety Order”) yw Gorchymyn Diwygio Rheoleiddio (Diogelwch Tân) 2005 (O.S. 2005/1541);

• ystyr “gorchymyn mesurau arbennig” (“special measures order”) yw gorchymyn o dan adran 109;

• mae “y Goron” (“the Crown”) i’w drin fel pe bai’n cynnwys Comisiwn y Senedd;

• ystyr “hysbysiad cydymffurfio” (“compliance notice”) yw hysbysiad a roddir o dan adran 96;

• ystyr “hysbysiad gwahardd” (“prohibition notice”) yw hysbysiad a roddir o dan adran 98;

• ystyr “hysbysiad gwybodaeth”(“information notice”) yw hysbysiad a roddir o dan adran 95;

• mae i “landlord” (“landlord”), mewn perthynas â thŷ amlfeddiannaeth perthnasol, yr ystyr a roddir gan adran 79;

• ystyr “landlord cymdeithasol cofrestredig” (“registered social landlord”) yw corff sydd wedi ei gofrestru fel landlord cymdeithasol o dan Bennod 1 o Ran 1 o Ddeddf Tai 1996 (p. 52);

• ystyr “mangreoedd y Goron” (“Crown premises”) yw mangreoedd y mae’r Goron yn berchen arnynt, neu a feddiennir at unrhyw ddiben gan y Goron;

• ystyr “perchennog” (“owner”), mewn perthynas ag uned breswyl neu unrhyw fangre arall, yw person—

  (a)

  sydd am y tro yn cael crogrent y fangre, pa un ai yn uniongyrchol neu drwy asiant neu ymddiriedolwr, neu

  (b)

  a fyddai’n cael y crogrent pe bai’r fangre yn cael ei gosod am grogrent,

  ac at y diben hwn, mae i “crogrent” yr ystyr a roddir i “rackrent” gan adran 126 o Ddeddf Adeiladu 1984 (p. 55);

• mae i “person atebol” (“accountable person”), mewn perthynas ag adeilad rheoleiddiedig, yr ystyr a roddir gan adran 8;

• mae i “person cyfrifol” (“responsible person”) yr ystyr a roddir gan erthygl 3 o’r Gorchymyn Diogelwch Tân;

• ystyr “preswylydd” (“resident”), mewn perthynas ag adeilad rheoleiddiedig neu ran o adeilad o’r fath, yw preswylydd uned breswyl yn yr adeilad neu’r rhan;

• ystyr “preswylydd sy’n oedolyn” (“adult resident”) yw preswylydd sy’n 18 oed neu’n hŷn;

• mae i “prif berson atebol” (“principal accountable person”), mewn perthynas ag adeilad rheoleiddiedig, yr ystyr a roddir gan adran 9;‍

• mae i “risg diogelwch tân” (“fire safety risk”)—

  (a)

  mewn perthynas ag adeilad rheoleiddiedig, yr ystyr a roddir gan adran 27(2);

  (b)

  mewn perthynas â thŷ amlfeddiannaeth perthnasol, yr ystyr a roddir gan adran 80;

• mae i “risg diogelwch strwythurol” (“structural safety risk”) yr ystyr a roddir gan adran 27(3);

• mae i “rhannau cyffredin” (“common parts”), mewn perthynas ag adeilad rheoleiddiedig, yr ystyr a roddir gan adran 13;

• ystyr “rheolwr mesurau arbennig” (“special measures manager”) yw person a benodir drwy orchymyn mesurau arbennig;

• mae i “strategaeth ymgysylltu â phreswylwyr” (“residents’ engagement strategy”) yr ystyr a roddir gan adran 40(2);

• ystyr “system cofnodi achlysuron” (“occurrence recording system”) yw system a sefydlir ac a weithredir o dan adran 38;

• mae “tân” (“fire”) yn cynnwys gwres, fflamau, mwg a nwyon neu sylweddau eraill a allyrrir gan dân;

• mae “tŷ amlfeddiannaeth perthnasol” (“relevant HMO”) i’w ddehongli yn unol ag adran 78;

• ystyr “tystysgrif adeilad” (“building certificate”) yw tystysgrif a ddyroddir o dan adran 44;

• mae i “uned breswyl” (“residential unit”) yr ystyr a roddir gan adran 5;

• ystyr “wedi ei feddiannu” (“occupied”), mewn perthynas ag adeilad rheoleiddiedig, yw bod preswylwyr o fwy nag un uned breswyl yn yr adeilad.

(2) Yn y Ddeddf hon, mae cyfeiriadau at y rhan o adeilad rheoleiddiedig y mae person atebol yn gyfrifol amdani i’w dehongli yn unol ag adran 16.

(3) Caiff Gweinidogion Cymru, drwy reoliadau, wneud darpariaeth ynghylch ystyr bod yn “preswylydd” uned breswyl.

Gwybodaeth Cychwyn

I1 A. 136 mewn grym ar 28.4.2026, gweler a. 138(1)(c)