Atodlen 1 - Crefydd, Gwerthoedd a Moeseg
190.Mae Atodlen 1 yn gwneud darpariaeth ynghylch addysgu a dysgu mewn cysylltiad ag elfen fandadol CGM.
191.Mae adran 24 yn ei gwneud yn ofynnol i gwricwlwm wneud darpariaeth ar gyfer addysgu a dysgu, mewn cysylltiad ag elfen fandadol CGM, sy’n cyd-fynd â Rhan 1 o’r Atodlen. Yn yr un modd, mae adran 29 (cwricwlwm i ddisgyblion 3 i 14 oed) ac adran 30 (cwricwlwm i ddisgyblion 14 i 16 oed) yn ei gwneud yn ofynnol i gwricwlwm gael ei weithredu mewn ffordd sy’n sicrhau addysgu a dysgu sy’n cyd-fynd â Rhan 2 o’r Atodlen.
Rhannau 1 a 2 – Cynllunio a gweithredu cwricwlwm
192.Mae’r gofynion a osodir gan Rannau 1 a 2 o’r Atodlen yn amrywio o ran eu cymhwyso i gategorïau gwahanol o ysgolion.
Ysgolion cymunedol ac ysgolion sefydledig a gwirfoddol heb gymeriad crefyddol
193.Yn achos ysgolion cymunedol ac ysgolion sefydledig a gwirfoddol heb gymeriad crefyddol, mae paragraff 2 o’r Atodlen yn ei gwneud yn ofynnol bod y ddarpariaeth yn y cwricwlwm ar gyfer addysgu a dysgu sy’n cwmpasu CGM wedi ei chynllunio gan roi sylw i’r maes llafur cytunedig. (Y “maes llafur cytunedig” yng nghyd-destun yr Atodlen yw’r maes llafur CGM a fabwysiedir gan yr awdurdod lleol o dan adran 375A o Ddeddf 1996 i’w ddefnyddio mewn ysgolion a gynhelir gan yr awdurdod.)
194.Mae paragraff 6 o’r Atodlen yn ei gwneud yn ofynnol i’r ddarpariaeth CGM hon gael ei gweithredu ar gyfer pob disgybl.
Ysgolion sefydledig ac ysgolion gwirfoddol a reolir sydd â chymeriad crefyddol
195.Yn achos ysgolion sefydledig ac ysgolion gwirfoddol a reolir sydd â chymeriad crefyddol, mae paragraff 3 o’r Atodlen yn ei gwneud yn ofynnol bod y ddarpariaeth yn y cwricwlwm ar gyfer addysgu a dysgu sy’n cwmpasu CGM wedi ei chynllunio gan roi sylw i’r maes llafur cytunedig.
196.Fodd bynnag, yn achos yr ysgolion hyn, mae gofyniad ychwanegol (gweler paragraff 3(3) a (4) o’r Atodlen). Nid yw’r gofyniad ychwanegol hwn ond yn gymwys os nad yw’r ddarpariaeth sydd wedi ei chynllunio gan roi sylw i’r maes llafur cytunedig yn cyd-fynd â gweithred ymddiriedolaeth yr ysgol, neu ddaliadau ei chrefydd neu ei henwad crefyddol.
197.(Y cam cyntaf wrth benderfynu a yw’r gofyniad ychwanegol hwn yn gymwys fydd ystyried a yw’r ddarpariaeth sydd wedi ei chynllunio gan roi sylw i’r maes llafur cytunedig yn cyd-fynd ag unrhyw ddarpariaeth yng ngweithred ymddiriedolaeth yr ysgol sy’n ymwneud ag addysgu a dysgu mewn cysylltiad ag CGM. Os nad oes unrhyw ddarpariaeth yn y weithred ymddiriedolaeth sy’n ymwneud ag addysgu a dysgu mewn cysylltiad ag CGM, y cam nesaf fydd ystyried a yw’r ddarpariaeth yn cyd-fynd â daliadau’r grefydd neu’r enwad a bennir mewn perthynas â’r ysgol gan orchymyn o dan adran 68A o Ddeddf 1998. Dim ond os nad yw’r ddarpariaeth yn cyd-fynd â’r weithred ymddiriedolaeth na’r daliadau perthnasol y bydd y gofyniad ychwanegol yn gymwys.)
198.Os yw’r gofyniad ychwanegol hwn yn gymwys, rhaid i gwricwlwm yr ysgol hefyd gynnwys darpariaeth ar gyfer CGM sydd yn cyd-fynd â gweithred ymddiriedolaeth yr ysgol, neu ddaliadau ei chrefydd neu ei henwad crefyddol.
199.Mae paragraff 7(2) o’r Atodlen yn ei gwneud yn ofynnol i’r addysgu a dysgu a sicrheir i ddisgyblion fod yn addysgu a dysgu y mae darpariaeth wedi ei gwneud ar ei gyfer yn y cwricwlwm o dan baragraff 3(2) o’r Atodlen (h.y. y ddarpariaeth sydd wedi ei chynllunio gan roi sylw i’r maes llafur cytunedig).
200.Ond mae eithriad i’r gofyniad cyffredinol hwn. Mae paragraff 7(4) o’r Atodlen yn galluogi rhieni disgybl i ofyn, yn lle hynny, i’r addysgu a dysgu y mae’r cwricwlwm yn gwneud darpariaeth ar ei gyfer o dan baragraff 3(4) o’r Atodlen (h.y. y ddarpariaeth ychwanegol sy’n cyd-fynd â gweithred ymddiriedolaeth yr ysgol, neu ddaliadau ei chrefydd neu ei henwad) gael ei ddarparu i’w plentyn. Os yw cais o’r math hwn yn cael ei wneud, rhaid cydymffurfio ag ef.
Ysgolion gwirfoddol a gynorthwyir sydd â chymeriad crefyddol
201.Yn achos ysgolion gwirfoddol a gynorthwyir sydd â chymeriad crefyddol, mae paragraff 4(2) o’r Atodlen yn ei gwneud yn ofynnol i’r cwricwlwm wneud darpariaeth ar gyfer addysgu a dysgu mewn cysylltiad ag CGM sy’n cyd-fynd â gweithred ymddiriedolaeth yr ysgol neu ddaliadau ei chrefydd neu ei henwad.
202.Eto, mae gofyniad ychwanegol (gweler paragraff 4(3) a 4(4) o’r Atodlen). Ar gyfer ysgolion o’r math hwn, nid yw’r gofyniad ychwanegol ond yn gymwys os nad yw’r ddarpariaeth sydd wedi ei chynllunio o dan baragraff 4(2) (h.y. sy’n cyd-fynd â’r weithred ymddiriedolaeth neu ddaliadau crefydd neu enwad yr ysgol) yn cyd-fynd â’r maes llafur cytunedig. Yn yr achos hwn, rhaid i gwricwlwm yr ysgol hefyd gynnwys darpariaeth ar gyfer CGM sydd wedi ei chynllunio gan roi sylw i’r maes llafur cytunedig.
203.Mae paragraff 8(2) o’r Atodlen yn ei gwneud yn ofynnol i’r addysgu a dysgu a sicrheir i ddisgyblion fod yn addysgu a dysgu y mae darpariaeth wedi ei gwneud ar ei gyfer yn y cwricwlwm o dan baragraff 4(2) o’r Atodlen (h.y. y ddarpariaeth sy’n cyd-fynd â gweithred ymddiriedolaeth yr ysgol neu ei chrefydd neu ei henwad).
204.Ond eto mae eithriad i’r gofyniad cyffredinol hwn. Mae paragraff 8(3) a (4) o’r Atodlen yn galluogi rhieni disgybl i ofyn, yn lle hynny, i’r addysgu a dysgu y mae’r cwricwlwm yn gwneud darpariaeth ar ei gyfer o dan baragraff 4(4) (h.y. y ddarpariaeth ychwanegol sydd wedi ei chynllunio gan roi sylw i’r maes llafur cytunedig) gael ei ddarparu i’w plentyn. Os yw cais o’r math hwn yn cael ei wneud, rhaid cydymffurfio ag ef.
Rhan 3 – Dehongli
205.Mae Rhan 3 yn esbonio’r hyn a olygir gan ysgolion sydd â “cymeriad crefyddol” (gan fod hwn yn gysyniad a gymhwysir yn yr Atodlen) ac at y diben hwn yn cyfeirio at adran 68A o Ddeddf 1998 fel y’i mewnosodir gan Atodlen 2 i’r Ddeddf.
