NODYN ESBONIADOL
(Nid yw’r nodyn hwn yn rhan o’r Rheoliadau)
Mae’r Rheoliadau hyn yn gwneud darpariaeth ar gyfer platfform gwybodaeth am etholiadau Cymreig, fel sy’n ofynnol gan adran 26 o Ddeddf Etholiadau a Chyrff Etholedig (Cymru) 2024 (dsc 5) (“Deddf 2024”). Mae’r Rheoliadau’n darparu ar gyfer sefydlu’r platfform gwybodaeth am etholiadau Cymreig a fydd yn darparu gwybodaeth gyfredol, neu fynediad at wybodaeth gyfredol o ffynonellau electronig eraill, i etholwyr er mwyn eu cefnogi i gymryd rhan yn yr etholiadau a bennir yn rheoliad 1, sef etholiadau Senedd Cymru ac etholiadau cyffredin i brif gynghorau yng Nghymru.
Mae rheoliad 3 yn pennu’r Bwrdd Rheoli Etholiadol (“BRhE”), a sefydlwyd gan Gomisiwn Democratiaeth a Ffiniau Cymru, o dan adran 20E o Ddeddf Comisiwn Democratiaeth a Ffiniau Cymru etc. 2013 (dccc 4) (fel y’i diwygiwyd gan adran 1 o Ddeddf 2024), yn weithredwr y platfform.
Mae rheoliad 4 yn rhoi swyddogaethau sefydlu a gweithredu’r platfform i weithredwr y platfform ac yn nodi’r hyn y mae rhaid i’r gweithredwr ei wneud wrth gyflawni’r swyddogaethau hynny. Mae rheoliad 5 yn gosod dyletswydd ar y BRhE i ddarparu canllawiau ynghylch gweithredu’r platfform.
Mae rheoliad 6 yn nodi’r wybodaeth y mae rhaid ei rhoi ar y platfform, gan gynnwys gwybodaeth benodol sy’n ymwneud ag ymgeiswyr a phleidiau gwleidyddol cofrestredig sy’n sefyll mewn etholiad, a gwybodaeth y mae’n ddyletswydd ar swyddogion canlyniadau ei chyhoeddi yn ystod y broses etholiadol. Mae’r rheoliad hefyd yn rhoi disgresiwn i weithredwr y platfform gyhoeddi gwybodaeth arall i gynorthwyo etholwyr.
Mae rheoliad 7 yn ei gwneud yn ofynnol i weithredwr y platfform gymryd camau rhesymol i sicrhau bod yr wybodaeth a gyhoeddir ar y platfform yn hygyrch i etholwyr.
Mae rheoliadau 8 a 9 yn darparu, ar gyfer etholiadau Senedd Cymru, y caiff ymgeiswyr unigol, plaid wleidyddol gofrestredig sydd wedi cyflwyno rhestr o ymgeiswyr ar gyfer etholaeth, neu asiantiaid etholiad ddarparu anerchiad etholiadol i weithredwr y platfform i’w gyhoeddi ar y platfform. Mae’r darpariaethau’n ymdrin â’r modd y mae anerchiadau etholiadol i’w cyflwyno ac yn nodi deunydd na chaniateir ei gynnwys ynddynt.
Ar gyfer etholiadau cyffredin prif gynghorau yng Nghymru, mae rheoliadau 10 i 12 yn nodi y caiff ymgeiswyr, neu asiant etholiad yr ymgeisydd, ddarparu datganiad ymgeisydd i weithredwr y platfform i’w gyhoeddi ar y platfform. Mae’r darpariaethau’n rhagnodi fformat a chynnwys y ddogfen.
Hysbysir ymgeiswyr am y dyddiad cau ar gyfer cyflwyno anerchiad etholiadol neu ddatganiad ymgeisydd gan weithredwr y platfform drwy hysbysiad o’r broses gyflwyno fel yr amlinellir yn rheoliad 13.
Mae rheoliad 14 yn darparu bod rhaid i weithredwr y platfform gyhoeddi ar y platfform anerchiad etholiadol neu ddatganiad ymgeisydd sy’n cydymffurfio â’r gofynion yn y Rheoliadau hyn. Mae rheoliad 15 yn ei gwneud yn ofynnol i weithredwr y platfform sicrhau ei fod yn gwneud trefniadau i alluogi cyflwyno anerchiad etholiadol neu ddatganiad ymgeisydd yn electronig neu ar ffurf copi caled.
Mae rheoliad 16 yn darparu na chaiff neb ond ymgeiswyr a’r asiant etholiad ar gyfer yr ymgeisydd neu ar gyfer y blaid wleidyddol gofrestredig, sydd wedi cyflwyno rhestr o ymgeiswyr ar gyfer etholaeth, fynd i unrhyw atebolrwydd sifil neu droseddol am gyhoeddi cynnwys anerchiad etholiadol neu ddatganiad ymgeisydd ar y platfform.
Mae rheoliadau 17 i 19 yn gwneud darpariaeth sy’n ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru gyhoeddi a gosod gerbron Senedd Cymru adroddiadau ar gyfer pob etholiad penodedig ynghylch sut y mae’r platfform wedi ei sefydlu a’i weithredu. Rhaid i weithredwr y platfform roi cymorth a gwybodaeth i Weinidogion Cymru mewn cysylltiad â llunio adroddiad.
Ystyriwyd Cod Ymarfer Gweinidogion Cymru ar gynnal Asesiadau Effaith Rheoleiddiol mewn perthynas â’r Rheoliadau hyn. O ganlyniad, lluniwyd asesiad effaith rheoleiddiol o’r costau a’r manteision sy’n debygol o ddeillio o gydymffurfio â’r Rheoliadau hyn. Gellir cael copi oddi wrth: Llywodraeth Cymru, Parc Cathays, Caerdydd, CF10 3NQ ac mae wedi ei gyhoeddi ar www.llyw.cymru.