Offerynnau Statudol Cymru
Llywodraeth Leol, Cymru
Gwnaed
11 Hydref 2021
Yn dod i rym yn unol ag erthygl 1(2) a (3)
Mae Comisiwn Ffiniau a Democratiaeth Leol Cymru(1), yn unol ag adran 36(5) o Ddeddf Llywodraeth Leol (Democratiaeth) (Cymru) 2013(2) (“Deddf 2013”), wedi cyflwyno i Weinidogion Cymru adroddiad dyddiedig Mai 2019 yn cynnwys ei argymhellion ar gyfer newid a manylion ei adolygiad o’r trefniadau etholiadol ar gyfer Sir Ceredigion.
Mae Gweinidogion Cymru, ar ôl ystyried y materion y cyfeirir atynt ac a nodir yn adran 37(2)(a) ac (c) o Ddeddf 2013, wedi penderfynu rhoi effaith i’r argymhellion hynny gydag addasiadau.
Yn unol ag adran 37(3) o Ddeddf 2013, mae mwy na 6 wythnos wedi mynd heibio ers i’r argymhellion hynny gael eu cyflwyno i Weinidogion Cymru.
Mae Gweinidogion Cymru yn gwneud y Gorchymyn a ganlyn drwy arfer eu pwerau a roddir gan adran 37(1) o Ddeddf 2013.
1.—(1) Enw’r Gorchymyn hwn yw Gorchymyn Sir Ceredigion (Trefniadau Etholiadol) 2021.
(2) At unrhyw ddiben a nodir yn rheoliad 4(1) o Reoliadau Newidiadau i Ardaloedd Llywodraeth Leol 1976(3), daw’r Gorchymyn hwn i rym drennydd y diwrnod y’i gwneir.
(3) At bob diben arall, daw’r Gorchymyn hwn i rym ar y diwrnod arferol ar gyfer ethol cynghorwyr yn 2022(4).
(4) Yn y Gorchymyn hwn—
ystyr “ward etholiadol” (“electoral ward”) yw unrhyw ardal yr etholir aelodau drosti i Gyngor Sir Ceredigion;
mae i eiriau ac ymadroddion a ddefnyddir yn y Gorchymyn hwn yr un ystyr ag a roddir iddynt yn Rhan 3 o [F1Ddeddf Comisiwn Democratiaeth a Ffiniau Cymru etc. 2013], ac eithrio i’r graddau yr ymddengys bwriad i’r gwrthwyneb.
Diwygiadau Testunol
F1Geiriau yn ergl. 1(4) wedi eu hamnewid (25.6.2024) gan Deddf Senedd Cymru (Aelodau ac Etholiadau) 2024 (asc 4), a. 25(1)(a), Atod. 1 para. 20
Gwybodaeth Cychwyn
I1Ergl. 1 mewn grym ar 13.10.2021 at ddibenion penodedig, gweler ergl. 1(2)
I2Ergl. 1 mewn grym ar 5.5.2022 i'r graddau nad yw eisoes mewn grym, gweler ergl. 1(3)
2.—(1) Mae wardiau etholiadol Sir Ceredigion, fel y maent yn bodoli yn union cyn y diwrnod arferol ar gyfer ethol cynghorwyr yn 2022, wedi eu diddymu.
(2) Mae Sir Ceredigion wedi ei rhannu’n 34 o wardiau etholiadol a phob un ohonynt yn dwyn yr enw Saesneg a restrir yng ngholofn 1 a’r enw Cymraeg a restrir yng ngholofn 2 o’r Tabl yn yr Atodlen i’r Gorchymyn hwn.
(3) Mae pob ward etholiadol yn cynnwys yr ardaloedd a bennir mewn perthynas â’r ward etholiadol honno yng ngholofn 3 o’r Tabl yn yr Atodlen i’r Gorchymyn hwn.
(4) Nifer aelodau’r cyngor sydd i’w hethol dros bob ward etholiadol yw’r nifer a bennir yng ngholofn 4 o’r Tabl yn yr Atodlen i’r Gorchymyn hwn.
(5) Mae’r darpariaethau yn y Gorchymyn hwn yn cymryd blaenoriaeth dros unrhyw ddarpariaeth wrthdrawiadol mewn unrhyw offeryn statudol blaenorol a wnaed o dan adran 58(2) o Ddeddf Llywodraeth Leol 1972(5).
Gwybodaeth Cychwyn
I3Ergl. 2 mewn grym ar 13.10.2021 at ddibenion penodedig, gweler ergl. 1(2)
I4Ergl. 2 mewn grym ar 5.5.2022 i'r graddau nad yw eisoes mewn grym, gweler ergl. 1(3)
Rebecca Evans
Y Gweinidog Cyllid a Llywodraeth Leol, un o Weinidogion Cymru
11 Hydref 2021
Erthygl 2
Gwybodaeth Cychwyn
I5Atod. mewn grym ar 13.10.2021 at ddibenion penodedig, gweler ergl. 1(2)
I6Atod. mewn grym ar 5.5.2022 i'r graddau nad yw eisoes mewn grym, gweler ergl. 1(3)
| Colofn (1) | Colofn (2) | Colofn (3) | Colofn (4) |
|---|---|---|---|
| Enw Saesneg y ward etholiadol | Enw Cymraeg y ward etholiadol | Ardal y ward etholiadol | Nifer aelodau’r cyngor |
| Aberaeron and Aberarth | Aberaeron ac Aber-arth | Tref Aberaeron a ward Llanddewi Aber-arth o gymuned Dyffryn Arth | 1 |
| Aberporth and Y Ferwig | Aber-porth a’r Ferwig | Cymunedau Aber-porth, a’r Ferwig | 2 |
| Aberystwyth Morfa a Glais | Aberystwyth Morfa a Glais | Wardiau Bronglais, Canol Aberystwyth a Gogledd Aberystwyth o dref Aberystwyth | 2 |
| Aberystwyth Penparcau | Aberystwyth Penparcau | Ward Penparcau o dref Aberystwyth | 2 |
| Aberystwyth Rheidol | Aberystwyth Rheidol | Ward Rheidol o dref Aberystwyth | 1 |
| Beulah and Llangoedmor | Beulah a Llangoedmor | Cymunedau Beulah, a Llangoedmor | 2 |
| Borth | Y Borth | Cymunedau’r Borth, a Genau’r Glyn | 1 |
| Ceulan a Maesmawr | Ceulan a Maesmawr | Cymunedau Ceulan a Maesmawr, Llangynfelyn, ac Ysgubor-y-coed | 1 |
| Ciliau Aeron | Ciliau Aeron | Cymunedau Ciliau Aeron, a Henfynyw | 1 |
| Faenor | Faenor | Cymuned Faenor | 1 |
| Lampeter | Llanbedr Pont Steffan | Tref Llanbedr Pont Steffan | 1 |
| Llannarth | Llannarth | Cymuned Llannarth | 1 |
| Llanbadarn Fawr | Llanbadarn Fawr | Cymuned Llanbadarn Fawr | 1 |
| Llandyfriog | Llandyfrïog | Cymuned Llandyfrïog | 1 |
| Llandysilio and Llangrannog | Llandysilio a Llangrannog | Cymunedau Llandysiliogogo, a Llangrannog | 1 |
| Llandysul North and Troedyraur | Gogledd Llandysul a Throed-yr-aur | Cymuned Troed-yr-aur, a wardiau Pontsiân a Thre-groes o gymuned Llandysul | 1 |
| Llandysul South | De Llandysul | Wardiau Capel Dewi a Threfol o gymuned Llandysul | 1 |
| Llanfarian | Llanfarian | Cymuned Llanfarian | 1 |
| Llanfihangel Ystrad | Llanfihangel Ystrad | Cymuned Llanfihangel Ystrad, a wardiau Nantcwnlle a Threfilan o gymuned Nantcwnlle | 1 |
| Llangeitho | Llangeitho | Cymunedau Llanddewi Brefi, a Llangeitho | 1 |
| Llangybi | Llangybi | Cymunedau Llanfair Clydogau, a Llangybi, a ward Gartheli o gymuned Nantcwnlle | 1 |
| Llanrhystyd | Llanrhystud | Cymunedau Llangwyryfon, a Llanrhystud | 1 |
| Llansanffraid | Llansanffraid | Cymuned Llansanffraid, a ward Llanbadarn Trefeglwys o gymuned Dyffryn Arth | 1 |
| Llanwenog | Llanwenog | Cymunedau Llanwenog, a Llanwnnen | 1 |
| Lledrod | Lledrod | Cymunedau Lledrod, Ystrad Meurig, ac Ysbyty Ystwyth | 1 |
| Melindwr | Melindwr | Cymunedau Blaenrheidol, Pontarfynach, a Melindwr | 1 |
| Mwldan | Mwldan | Ward Mwldan o dref Aberteifi | 1 |
| New Quay and Llanllwchaearn | Ceinewydd a Llanllwchaearn | Tref Ceinewydd a chymuned Llanllwchaearn | 1 |
| Penbryn | Penbryn | Cymuned Penbryn | 1 |
| Teifi | Teifi | Wardiau Rhyd-y-fuwch a Theifi o dref Aberteifi | 1 |
| Tirymynach | Tirymynach | Cymuned Tirymynach | 1 |
| Trefeurig | Trefeurig | Cymuned Trefeurig | 1 |
| Tregaron and Ystrad Fflur | Tregaron ac Ystrad-fflur | Tref Tregaron a chymuned Ystrad-fflur | 1 |
| Ystwyth | Ystwyth | Cymunedau Llanilar, a Thrawsgoed | 1 |
(Nid yw’r nodyn hwn yn rhan o’r Gorchymyn)
Mae’r Gorchymyn hwn yn gweithredu argymhellion Comisiwn Ffiniau a Democratiaeth Leol Cymru (ׅ“y Comisiwn”), a roddodd adroddiad ym mis Mai 2019 ar ei adolygiad o drefniadau etholiadol Sir Ceredigion. Roedd Adroddiad y Comisiwn yn cynnig lleihau nifer y wardiau etholiadol o 40 i 34 a lleihau nifer y cynghorwyr o 42 i 38.
Mae’r Gorchymyn hwn yn gweithredu argymhellion y Comisiwn, gydag addasiadau.
Mae erthygl 2 o’r Gorchymyn hwn yn diddymu’r trefniadau etholiadol presennol ar gyfer Sir Ceredigion ac yn cyflwyno Atodlen sy’n nodi’r trefniadau etholiadol newydd ar gyfer y wardiau etholiadol yn Sir Ceredigion.
Ystyriwyd Cod Ymarfer Gweinidogion Cymru ar gynnal Asesiadau Effaith Rheoleiddiol mewn perthynas â’r Gorchymyn hwn. O ganlyniad, ystyriwyd nad oedd yn angenrheidiol cynnal asesiad effaith rheoleiddiol o’r costau a’r manteision sy’n debygol o ddeillio o gydymffurfio â’r Gorchymyn hwn.
Sefydlwyd y Comisiwn Ffiniau Llywodraeth Leol i Gymru gan adran 53 o Ddeddf Llywodraeth Leol 1972 (p. 70) (“Deddf 1972”) ac Atodlen 8 iddi. Diddymwyd adran 53 ac Atodlen 8 gan adran 73(2) o Ddeddf Llywodraeth Leol (Democratiaeth) (Cymru) 2013 (dccc 4) (“Deddf 2013”) ac Atodlen 2 iddi. Mae Deddf 2013 yn ailenwi’r Comisiwn Ffiniau Llywodraeth Leol i Gymru yn Gomisiwn Ffiniau a Democratiaeth Leol Cymru (gweler adran 2).
O.S. 1976/246. Mae adran 74(3) o Ddeddf 2013 yn darparu bod y Rheoliadau hyn yn parhau i gael effaith mewn perthynas â gorchmynion a wnaed o dan Ran 3 o Ddeddf 2013, fel pe bai’r gorchmynion hynny wedi eu gwneud o dan Ran 4 o Ddeddf 1972.
Mae Gorchymyn Awdurdodau Lleol (Newid Blynyddoedd Etholiadau Cyffredin) (Cymru) 2019 (O.S. 2019/1269 (Cy. 220)) yn diwygio adran 26(1) o Ddeddf 1972 i ddarparu y bydd etholiadau cyffredin cynghorwyr awdurdodau lleol yn cael eu cynnal yn y flwyddyn 2022 yn hytrach na 2021.
1972 p. 70; diddymwyd adran 58 o Ddeddf 1972 gan adran 73(2) o Ddeddf 2013 ac Atodlen 2 iddi, yn ddarostyngedig i ddarpariaethau arbed a bennir yn adran 74 o Ddeddf 2013.