Welsh Statutory Instruments
2021 Rhif 1140 (Cy. 277)
Llywodraeth Leol, Cymru
Gorchymyn Sir Ceredigion (Trefniadau Etholiadol) 2021
Gwnaed 11 Hydref 2021
Yn dod i rym yn unol ag erthygl 1(2) a (3)

Mae Comisiwn Ffiniau a Democratiaeth Leol Cymru, yn unol ag adran 36(5) o Ddeddf Llywodraeth Leol (Democratiaeth) (Cymru) 2013 (“Deddf 2013”), wedi cyflwyno i Weinidogion Cymru adroddiad dyddiedig Mai 2019 yn cynnwys ei argymhellion ar gyfer newid a manylion ei adolygiad o’r trefniadau etholiadol ar gyfer Sir Ceredigion.
Sefydlwyd y Comisiwn Ffiniau Llywodraeth Leol i Gymru gan adran 53 o Ddeddf Llywodraeth Leol 1972 (p. 70) (“Deddf 1972”) ac Atodlen 8 iddi. Diddymwyd adran 53 ac Atodlen 8 gan adran 73(2) o Ddeddf Llywodraeth Leol (Democratiaeth) (Cymru) 2013 (dccc 4) (“Deddf 2013”) ac Atodlen 2 iddi. Mae Deddf 2013 yn ailenwi’r Comisiwn Ffiniau Llywodraeth Leol i Gymru yn Gomisiwn Ffiniau a Democratiaeth Leol Cymru (gweler adran 2).
2013 dccc 4.
Mae Gweinidogion Cymru, ar ôl ystyried y materion y cyfeirir atynt ac a nodir yn adran 37(2)(a) ac (c) o Ddeddf 2013, wedi penderfynu rhoi effaith i’r argymhellion hynny gydag addasiadau.
Yn unol ag adran 37(3) o Ddeddf 2013, mae mwy na 6 wythnos wedi mynd heibio ers i’r argymhellion hynny gael eu cyflwyno i Weinidogion Cymru.
Mae Gweinidogion Cymru yn gwneud y Gorchymyn a ganlyn drwy arfer eu pwerau a roddir gan adran 37(1) o Ddeddf 2013.

Enwi, cychwyn a dehongli
1. (1) Enw’r Gorchymyn hwn yw Gorchymyn Sir Ceredigion (Trefniadau Etholiadol) 2021.
(2) At unrhyw ddiben a nodir yn rheoliad 4(1) o Reoliadau Newidiadau i Ardaloedd Llywodraeth Leol 1976, daw’r Gorchymyn hwn i rym drennydd y diwrnod y’i gwneir.
O.S. 1976/246. Mae adran 74(3) o Ddeddf 2013 yn darparu bod y Rheoliadau hyn yn parhau i gael effaith mewn perthynas â gorchmynion a wnaed o dan Ran 3 o Ddeddf 2013, fel pe bai’r gorchmynion hynny wedi eu gwneud o dan Ran 4 o Ddeddf 1972.
(3) At bob diben arall, daw’r Gorchymyn hwn i rym ar y diwrnod arferol ar gyfer ethol cynghorwyr yn 2022.
Mae Gorchymyn Awdurdodau Lleol (Newid Blynyddoedd Etholiadau Cyffredin) (Cymru) 2019 (O.S. 2019/1269 (Cy. 220)) yn diwygio adran 26(1) o Ddeddf 1972 i ddarparu y bydd etholiadau cyffredin cynghorwyr awdurdodau lleol yn cael eu cynnal yn y flwyddyn 2022 yn hytrach na 2021.
(4) Yn y Gorchymyn hwn—
ystyr “ward etholiadol” (“electoral ward”) yw unrhyw ardal yr etholir aelodau drosti i Gyngor Sir Ceredigion;
mae i eiriau ac ymadroddion a ddefnyddir yn y Gorchymyn hwn yr un ystyr ag a roddir iddynt yn Rhan 3 o Ddeddf Comisiwn Democratiaeth a Ffiniau Cymru etc. 2013, ac eithrio i’r graddau yr ymddengys bwriad i’r gwrthwyneb.
Geiriau yn ergl. 1(4) wedi eu hamnewid (25.6.2024) gan Deddf Senedd Cymru (Aelodau ac Etholiadau) 2024 (asc 4), a. 25(1)(a), Atod. 1 para. 20

Trefniadau etholiadol ar gyfer Sir Ceredigion
2. (1) Mae wardiau etholiadol Sir Ceredigion, fel y maent yn bodoli yn union cyn y diwrnod arferol ar gyfer ethol cynghorwyr yn 2022, wedi eu diddymu.
(2) Mae Sir Ceredigion wedi ei rhannu’n 34 o wardiau etholiadol a phob un ohonynt yn dwyn yr enw Saesneg a restrir yng ngholofn 1 a’r enw Cymraeg a restrir yng ngholofn 2 o’r Tabl yn yr Atodlen i’r Gorchymyn hwn.
(3) Mae pob ward etholiadol yn cynnwys yr ardaloedd a bennir mewn perthynas â’r ward etholiadol honno yng ngholofn 3 o’r Tabl yn yr Atodlen i’r Gorchymyn hwn.
(4) Nifer aelodau’r cyngor sydd i’w hethol dros bob ward etholiadol yw’r nifer a bennir yng ngholofn 4 o’r Tabl yn yr Atodlen i’r Gorchymyn hwn.
(5) Mae’r darpariaethau yn y Gorchymyn hwn yn cymryd blaenoriaeth dros unrhyw ddarpariaeth wrthdrawiadol mewn unrhyw offeryn statudol blaenorol a wnaed o dan adran 58(2) o Ddeddf Llywodraeth Leol 1972.
1972 p. 70; diddymwyd adran 58 o Ddeddf 1972 gan adran 73(2) o Ddeddf 2013 ac Atodlen 2 iddi, yn ddarostyngedig i ddarpariaethau arbed a bennir yn adran 74 o Ddeddf 2013.
Rebecca Evans
Y Gweinidog Cyllid a Llywodraeth Leol, un o Weinidogion Cymru
11 Hydref 2021

YR ATODLEN ENWAU AC ARDALOEDD WARDIAU ETHOLIADOL A NIFER AELODAU’R CYNGOR
Erthygl 2
Tabl
Colofn (1)	Colofn (2)	Colofn (3)	Colofn (4)
Enw Saesneg y ward etholiadol	Enw Cymraeg y ward etholiadol	Ardal y ward etholiadol	Nifer aelodau’r cyngor
Aberaeron and Aberarth	Aberaeron ac Aber-arth	Tref Aberaeron a ward Llanddewi Aber-arth o gymuned Dyffryn Arth	1
Aberporth and Y Ferwig	Aber-porth a’r Ferwig	Cymunedau Aber-porth, a’r Ferwig	2
Aberystwyth Morfa a Glais	Aberystwyth Morfa a Glais	Wardiau Bronglais, Canol Aberystwyth a Gogledd Aberystwyth o dref Aberystwyth	2
Aberystwyth Penparcau	Aberystwyth Penparcau	Ward Penparcau o dref Aberystwyth	2
Aberystwyth Rheidol	Aberystwyth Rheidol	Ward Rheidol o dref Aberystwyth	1
Beulah and Llangoedmor	Beulah a Llangoedmor	Cymunedau Beulah, a Llangoedmor	2
Borth	Y Borth	Cymunedau’r Borth, a Genau’r Glyn	1
Ceulan a Maesmawr	Ceulan a Maesmawr	Cymunedau Ceulan a Maesmawr, Llangynfelyn, ac Ysgubor-y-coed	1
Ciliau Aeron	Ciliau Aeron	Cymunedau Ciliau Aeron, a Henfynyw	1
Faenor	Faenor	Cymuned Faenor	1
Lampeter	Llanbedr Pont Steffan	Tref Llanbedr Pont Steffan	1
Llannarth	Llannarth	Cymuned Llannarth	1
Llanbadarn Fawr	Llanbadarn Fawr	Cymuned Llanbadarn Fawr	1
Llandyfriog	Llandyfrïog	Cymuned Llandyfrïog	1
Llandysilio and Llangrannog	Llandysilio a Llangrannog	Cymunedau Llandysiliogogo, a Llangrannog	1
Llandysul North and Troedyraur	Gogledd Llandysul a Throed-yr-aur	Cymuned Troed-yr-aur, a wardiau Pontsiân a Thre-groes o gymuned Llandysul	1
Llandysul South	De Llandysul	Wardiau Capel Dewi a Threfol o gymuned Llandysul	1
Llanfarian	Llanfarian	Cymuned Llanfarian	1
Llanfihangel Ystrad	Llanfihangel Ystrad	Cymuned Llanfihangel Ystrad, a wardiau Nantcwnlle a Threfilan o gymuned Nantcwnlle	1
Llangeitho	Llangeitho	Cymunedau Llanddewi Brefi, a Llangeitho	1
Llangybi	Llangybi	Cymunedau Llanfair Clydogau, a Llangybi, a ward Gartheli o gymuned Nantcwnlle	1
Llanrhystyd	Llanrhystud	Cymunedau Llangwyryfon, a Llanrhystud	1
Llansanffraid	Llansanffraid	Cymuned Llansanffraid, a ward Llanbadarn Trefeglwys o gymuned Dyffryn Arth	1
Llanwenog	Llanwenog	Cymunedau Llanwenog, a Llanwnnen	1
Lledrod	Lledrod	Cymunedau Lledrod, Ystrad Meurig, ac Ysbyty Ystwyth	1
Melindwr	Melindwr	Cymunedau Blaenrheidol, Pontarfynach, a Melindwr	1
Mwldan	Mwldan	Ward Mwldan o dref Aberteifi	1
New Quay and Llanllwchaearn	Ceinewydd a Llanllwchaearn	Tref Ceinewydd a chymuned Llanllwchaearn	1
Penbryn	Penbryn	Cymuned Penbryn	1
Teifi	Teifi	Wardiau Rhyd-y-fuwch a Theifi o dref Aberteifi	1
Tirymynach	Tirymynach	Cymuned Tirymynach	1
Trefeurig	Trefeurig	Cymuned Trefeurig	1
Tregaron and Ystrad Fflur	Tregaron ac Ystrad-fflur	Tref Tregaron a chymuned Ystrad-fflur	1
Ystwyth	Ystwyth	Cymunedau Llanilar, a Thrawsgoed	1

NODYN ESBONIADOL
(Nid yw’r nodyn hwn yn rhan o’r Gorchymyn)
Mae’r Gorchymyn hwn yn gweithredu argymhellion Comisiwn Ffiniau a Democratiaeth Leol Cymru (ׅ“y Comisiwn”), a roddodd adroddiad ym mis Mai 2019 ar ei adolygiad o drefniadau etholiadol Sir Ceredigion. Roedd Adroddiad y Comisiwn yn cynnig lleihau nifer y wardiau etholiadol o 40 i 34 a lleihau nifer y cynghorwyr o 42 i 38.
Mae’r Gorchymyn hwn yn gweithredu argymhellion y Comisiwn, gydag addasiadau.
Mae erthygl 2 o’r Gorchymyn hwn yn diddymu’r trefniadau etholiadol presennol ar gyfer Sir Ceredigion ac yn cyflwyno Atodlen sy’n nodi’r trefniadau etholiadol newydd ar gyfer y wardiau etholiadol yn Sir Ceredigion.
Ystyriwyd Cod Ymarfer Gweinidogion Cymru ar gynnal Asesiadau Effaith Rheoleiddiol mewn perthynas â’r Gorchymyn hwn. O ganlyniad, ystyriwyd nad oedd yn angenrheidiol cynnal asesiad effaith rheoleiddiol o’r costau a’r manteision sy’n debygol o ddeillio o gydymffurfio â’r Gorchymyn hwn.

Ergl. 1 mewn grym ar 13.10.2021 at ddibenion penodedig, gweler ergl. 1(2)
Ergl. 1 mewn grym ar 5.5.2022 i'r graddau nad yw eisoes mewn grym, gweler ergl. 1(3)
Ergl. 2 mewn grym ar 13.10.2021 at ddibenion penodedig, gweler ergl. 1(2)
Ergl. 2 mewn grym ar 5.5.2022 i'r graddau nad yw eisoes mewn grym, gweler ergl. 1(3)
Atod. mewn grym ar 13.10.2021 at ddibenion penodedig, gweler ergl. 1(2)
Atod. mewn grym ar 5.5.2022 i'r graddau nad yw eisoes mewn grym, gweler ergl. 1(3)