The information given below explains some of the terms which may be used on a non-domestic rate demand and in the supporting information. Further information about liability to non-domestic rates may be obtained from billing authorities.

The non-domestic rates collected by billing authorities are paid into a central pool and redistributed to county and county borough councils and police authorities. Your council and police authority use their shares of redistributed rate income, together with income from their council tax payers, revenue support grant provided by the Welsh Ministers and certain other sums, to pay for the services they provide.

The rateable value of non-domestic property is fixed in most cases by an independent valuation officer of the Valuation Office Agency. All non-domestic property is revalued every 5 years. From 1 April 2005 the rateable value of a property represents its annual open market rental value as at 1 April 2003. For composite properties which are partly domestic and partly non-domestic the rateable value relates to the non-domestic part only. The values of all property in respect of which rates are payable to your authority are shown in the local rating list, a copy of which may be inspected at name and address of local valuation office and name and address of billing authority.

The rateable value may alter if the valuation officer believes that the circumstances of the property have changed. The ratepayer (and certain others who have an interest in the property) may also in certain circumstances propose a change in value. If the ratepayer and the valuation officer do not agree the valuation within 3 months of the proposal being made, the matter will be referred as an appeal to a Valuation Tribunal. Further information about how to propose a change in a rateable value is available from valuation offices.

This is the rate in the pound by which the rateable value is multiplied to give the annual rate bill for a property. The multiplier set annually by the Welsh Ministers is the same for the whole of Wales and except in a revaluation year cannot rise by more than the rate of the increase in the retail prices index.

Information about the circumstances in which a change in rateable value may be proposed and how such a proposal may be made is available from the local valuation office shown above. Further information about the appeal arrangements may be obtained from name of billing authority or from the Valuation Office Agency whose website is www.voa.gov.uk.

Owners of unoccupied non-domestic properties may be liable to empty property rates which are charged at 50 per cent of the normal liability. Liability begins after the property has been empty for 3 months or, in the case of factories and warehouses, after the property has been empty for 6 months. Certain types of property are exempt from empty property rates.

Charities and community amateur sports clubs are entitled to 80% relief from rates on any non-domestic property where— a in the case of charities, the property is wholly or mainly used for charitable purposes, or b in the case of a club, the club is registered with HM Revenue & Customs.

Billing authorities have discretion to remit all or part of the remaining 20 per cent of the bill on such property and can also give relief in respect of property occupied by certain bodies not established or conducted for profit.

For more information regarding clubs you should contact HM Revenue & Customs address, (website is http://www.hmrc.gov.uk).

Mae'r wybodaeth a roddir isod yn esbonio rhai o'r termau y gellir eu defnyddio ar yr hysbysiad galw am dalu ardreth annomestig ac yn yr wybodaeth ategol. Gellir cael mwy o wybodaeth ynghylch rhwymedigaeth i dalu ardrethi annomestig gan awdurdodau bilio.

Mae ardrethi annomestig a gesglir gan awdurdodau bilio yn cael eu talu i mewn i gronfa ganolog a'u hailddosbarthu i gynghorau sir a chynghorau bwrdeistref sirol ac i awdurdodau heddlu. Bydd eich cyngor a'ch awdurdod heddlu yn defnyddio eu cyfrannau o'r incwm ardrethi a ailddosbarthwyd, ynghyd ag incwm oddi wrth y rhai sy'n talu'r dreth gyngor iddynt, y grant cynnal refeniw a ddarperir gan Weinidogion Cymru a symiau penodol eraill, i dalu am y gwasanaethau a ddarperir ganddynt.

Gosodir gwerth ardrethol eiddo annomestig yn y rhan fwyaf o achosion gan swyddog prisio annibynnol o Asiantaeth y Swyddfa Brisio. Caiff pob eiddo annomestig ei ail brisio bob 5 mlynedd. O 1 Ebrill 2005 mae gwerth ardrethol eiddo yn cynrychioli ei werth rhentol blynyddol ar y farchnad agored fel yr oedd ar 1 Ebrill 2003. Yn achos eiddo cyfansawdd sy'n rhannol ddomestig ac yn rhannol annomestig, ymwneud â'r rhan annomestig yn unig y mae'r gwerth ardrethol. Dangosir gwerth pob eiddo y mae ardreth yn daladwy i'ch awdurdod arno yn y rhestr ardrethi leol, y gellir archwilio copi ohoni yn enw a chyfeiriad y swyddfa brisio leol ac enw a chyfeiriad yr awdurdodau bilio.

Gall y gwerth ardrethol newid os yw'r swyddog prisio yn credu bod amgylchiadau'r eiddo wedi newid. Caiff y trethdalwr (ac eraill penodol sydd â buddiant yn yr eiddo) mewn amodau penodol gynnig newid yn y gwerth. Os na fydd y trethdalwr a'r swyddog prisio yn cytuno ar y gwerth o fewn 3 mis i wneud y cynnig, bydd y mater yn cael ei gyfeirio fel apêl i Dribiwnlys Prisio. Gellir cael mwy o wybodaeth ynghylch sut i gynnig newid mewn gwerth ardrethol gan swyddfeydd prisio.

Dyma'r gyfradd yn y bunt y lluosir y gwerth ardrethol â hi i roi swm y bil ardrethol blynyddol ar gyfer eiddo. Mae'r lluosydd a bennir bob blwyddyn gan Weinidogion Cymru yr un fath ar gyfer Cymru gyfan ac, ag eithrio mewn blwyddyn ailbrisio, ni all godi o fwy na chyfradd y cynnydd yn y mynegai prisiau manwerthu.

Mae gwybodaeth am yr amgylchiadau y gellir cynnig newid yn y gwerth ardrethol ac am sut y gellir gwneud cynnig o'r fath ar gael gan y swyddfa brisio leol a ddangosir uchod. Mae mwy o wybodaeth am y trefniadau apelio ar gael gan enw yr awdurdod bilio neu gan Asiantaeth y Swyddfa Brisio ar ei gwefan www.voa.gov.uk.

Gall perchenogion eiddo annomestig sydd heb ei feddiannu fod yn agored i dalu ardrethi eiddo gwag a godir yn ôl 50 y cant o'r rhwymedigaeth arferol. Mae'r rhwymedigaeth yn dechrau pan fydd yr eiddo wedi bod yn wag am 3 mis, neu, yn achos ffatrioedd a warysau, pan fydd yr eiddo wedi bod yn wag am 6 mis. Mae mathau penodol o eiddo wedi'u heithrio rhag ardrethi eiddo gwag.

Mae hawl gan elusennau a chlybiau chwaraeon cymunedol amatur i gael rhyddhad o 80% o ardrethi ar unrhyw eiddo annomestig— a yn achos elusen, os defnyddir yr eiddo yn gyfan gwbl neu'n bennaf at ddibenion elusennol, neu b yn achos clwb, os yw'r clwb wedi'i gofrestru gyda Chyllid a Thollau EM.

Mae gan awdurdodau bilio ddisgresiwn i beidio â chodi rhan neu'r cyfan o'r 20 y cant sy'n weddill o'r bil ar eiddo o'r fath a chaiff hefyd roi rhyddhad ar eiddo a feddiennir gan gyrff penodol nad ydynt wedi'u sefydlu nac yn cael eu rhedeg i wneud elw.

Am fwy o wybodaeth ynghylch clybiau dylech gysylltu â cyfeiriadau Cyllid a Thollau EM,( y wefan yw http://www.hmrc.gov.uk).