<Legislation xmlns="http://www.legislation.gov.uk/namespaces/legislation" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" DocumentURI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/welsh" IdURI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1" NumberOfProvisions="257" xsi:schemaLocation="http://www.legislation.gov.uk/namespaces/legislation http://www.legislation.gov.uk/schema/legislation.xsd" SchemaVersion="1.0" xml:lang="cy" RestrictExtent="E+W" RestrictStartDate="2026-04-28"><ukm:Metadata xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:dct="http://purl.org/dc/terms/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" xmlns:ukm="http://www.legislation.gov.uk/namespaces/metadata">
					<dc:identifier>http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/welsh</dc:identifier><dc:title>Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011</dc:title><dc:language>cy</dc:language><dc:publisher>Statute Law Database</dc:publisher><dc:modified>2026-06-03</dc:modified><dc:contributor>Expert Participation</dc:contributor><dct:valid>2026-04-28</dct:valid>
					
					<atom:link rel="self" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/welsh/data.xml" type="application/xml"/><atom:link rel="http://www.legislation.gov.uk/def/navigation/resources" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/resources/welsh" title="More Resources"/>
					
					<atom:link rel="http://www.legislation.gov.uk/def/navigation/notes" href="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/section/117/notes/welsh" title="Explanatory Notes"/><atom:link rel="http://www.legislation.gov.uk/def/navigation/notes/toc" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/notes/contents/welsh" title="Explanatory Notes Table of Contents"/>
					
					<atom:link rel="http://www.legislation.gov.uk/def/navigation/act" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/welsh" title="whole act"/><atom:link rel="http://www.legislation.gov.uk/def/navigation/introduction" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/introduction/welsh" title="introduction"/>
					<atom:link rel="http://www.legislation.gov.uk/def/navigation/body" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/body/welsh" title="body"/>
					<atom:link rel="http://www.legislation.gov.uk/def/navigation/schedules" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/schedules/welsh" title="schedules"/>
					
										
					
					
					<atom:link rel="alternate" hreflang="en" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117"/><atom:link rel="http://purl.org/dc/terms/tableOfContents" hreflang="en" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/contents" title="Table of Contents"/>
					<atom:link rel="alternate" type="application/rdf+xml" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/welsh/data.rdf" title="RDF/XML"/><atom:link rel="alternate" type="application/akn+xml" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/welsh/data.akn" title="AKN"/><atom:link rel="alternate" type="application/xhtml+xml" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/welsh/data.xht" title="HTML snippet"/><atom:link rel="alternate" type="text/html" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/welsh/data.htm" title="Website (XHTML) Default View"/><atom:link rel="alternate" type="text/csv" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/welsh/data.csv" title="CSV"/><atom:link rel="alternate" type="application/pdf" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/welsh/data.pdf" title="PDF"/>
					<atom:link rel="alternate" type="application/akn+xhtml" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/welsh/data.html" title="HTML5 snippet"/>

					
					<atom:link rel="http://purl.org/dc/terms/tableOfContents" hreflang="cy" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/contents/welsh" title="Table of Contents"/>
					
					<atom:link rel="http://purl.org/dc/terms/hasVersion" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/enacted/welsh" title="enacted" hreflang="cy"/><atom:link rel="http://purl.org/dc/terms/hasVersion" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/enacted" title="enacted" hreflang="en"/><atom:link rel="http://purl.org/dc/terms/hasVersion" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/2012-04-01/welsh" title="2012-04-01" hreflang="cy"/><atom:link rel="http://purl.org/dc/terms/hasVersion" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/2012-04-01" title="2012-04-01" hreflang="en"/>
					
					<atom:link rel="up" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/welsh" title="Entire legislation"/><atom:link rel="prev" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/116/welsh" title="Provision; Section 116"/><atom:link rel="prevInForce" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/116/welsh" title="Provision; Section 116"/><atom:link rel="next" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/118/welsh" title="Provision; Section 118"/><atom:link rel="nextInForce" href="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/118/welsh" title="Provision; Section 118"/>
					<ukm:PrimaryMetadata><ukm:DocumentClassification><ukm:DocumentCategory Value="primary"/><ukm:DocumentMainType Value="WelshAssemblyMeasure"/><ukm:DocumentStatus Value="revised"/></ukm:DocumentClassification><ukm:Year Value="2011"/><ukm:Number Value="1"/><ukm:EnactmentDate Date="2011-02-21"/><ukm:ISBN Value="9780348104943"/></ukm:PrimaryMetadata>
					

                    
									<ukm:Notes><ukm:Note IdURI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/section/117/notes" DocumentURI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/notes/welsh"/><ukm:Alternatives><ukm:Alternative URI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/pdfs/mwaen_20110001_mi.pdf" Date="2011-03-24" Title="Explanatory Note" Size="678552" Language="Mixed"/><ukm:Alternative URI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/pdfs/mwaen_20110001_en.pdf" Date="2011-02-21" Title="Explanatory Note" Size="179546"/><ukm:Alternative URI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/pdfs/mwaen_20110001_we.pdf" Date="2011-02-21" Title="Explanatory Note" Size="185397" Language="Welsh"/></ukm:Alternatives>       
								</ukm:Notes> 
					<ukm:Alternatives><ukm:Alternative URI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/pdfs/mwa_20110001_mi.pdf" Date="2014-01-24" Title="Original Print PDF - Mixed Language" Size="1712671" Language="Mixed"/><ukm:Alternative URI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/pdfs/mwa_20110001_we.pdf" Date="2014-01-22" Size="1008902" Language="Welsh"/><ukm:Alternative URI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/pdfs/mwa_20110001_en.pdf" Date="2014-01-22" Size="1005469"/></ukm:Alternatives><ukm:OrdersInCouncil><ukm:OrderInCouncil URI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/pdfs/mwaoic_20110001_en.pdf" Date="2011-02-21" Title="Order in Council" Size="26181"/></ukm:OrdersInCouncil>
					
					<ukm:Statistics>
									<ukm:TotalParagraphs Value="258"/>
									<ukm:BodyParagraphs Value="157"/>
									<ukm:ScheduleParagraphs Value="101"/>
									<ukm:AttachmentParagraphs Value="0"/>
									<ukm:TotalImages Value="0"/>
								</ukm:Statistics>
				</ukm:Metadata><Primary><Body DocumentURI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/body/welsh" IdURI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/body" NumberOfProvisions="157" RestrictExtent="E+W" RestrictStartDate="2026-01-01"><Part DocumentURI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/part/6/welsh" IdURI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/part/6" NumberOfProvisions="9" id="part-6" RestrictExtent="E+W" RestrictStartDate="2012-04-01"><Number>RHAN 6</Number><Title>RHYDDID I DDEFNYDDIO'R GYMRAEG</Title><P1group RestrictExtent="E+W" RestrictStartDate="2012-04-01"><Title>Cwblhau ymchwiliadau</Title><P1 DocumentURI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/welsh" IdURI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/section/117" id="section-117"><Pnumber PuncAfter=""><CommentaryRef Ref="key-a36fe7ce2a3a1fc88ccfbd557dd068ae"/><CommentaryRef Ref="key-c591317406525e3390a7a6679b3e9b77"/>117</Pnumber><P1para><P2 DocumentURI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/1/welsh" IdURI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/section/117/1" id="section-117-1"><Pnumber>1</Pnumber><P2para><Text>Mae'r adran hon yn gymwys—</Text><P3 DocumentURI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/1/a/welsh" IdURI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/section/117/1/a" id="section-117-1-a"><Pnumber>a</Pnumber><P3para><Text>os yw'r Comisiynydd yn penderfynu ymchwilio i'r ymyrraeth honedig, a</Text></P3para></P3><P3 DocumentURI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/1/b/welsh" IdURI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/section/117/1/b" id="section-117-1-b"><Pnumber>b</Pnumber><P3para><Text>os nad yw'r Comisiynydd yn terfynu'r ymchwiliad.</Text></P3para></P3></P2para></P2><P2 DocumentURI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/2/welsh" IdURI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/section/117/2" id="section-117-2"><Pnumber>2</Pnumber><P2para><Text>Rhaid i'r Comisiynydd ddyfarnu a yw D wedi ymyrryd â rhyddid P i ymgymryd â'r cyfathrebiad Cymraeg ai peidio.</Text></P2para></P2><P2 DocumentURI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/3/welsh" IdURI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/section/117/3" id="section-117-3"><Pnumber>3</Pnumber><P2para><Text>Os yw'r Comisiynydd yn dyfarnu bod D wedi ymyrryd â rhyddid P i ymgymryd â'r cyfathrebiad Cymraeg, rhaid i'r Comisiynydd hefyd roi ei farn ar yr ymyrraeth (gan gynnwys ei farn ynghylch a ellid cyfiawnhau'r ymyrraeth, ond heb fod yn gyfyngedig i'w farn ar hynny).</Text></P2para></P2><P2 DocumentURI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/4/welsh" IdURI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/section/117/4" id="section-117-4"><Pnumber>4</Pnumber><P2para><Text>Cyn bod y Comisiynydd yn gwneud dyfarniad o dan is-adran (2) neu'n rhoi ei farn o dan is-adran (3), rhaid iddo—</Text><P3 DocumentURI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/4/a/welsh" IdURI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/section/117/4/a" id="section-117-4-a"><Pnumber>a</Pnumber><P3para><Text>hysbysu D o'r dyfarniad y mae'r Comisiynydd yn bwriadu ei wneud ac o'r farn y mae'r Comisiynydd yn bwriadu ei rhoi, a</Text></P3para></P3><P3 DocumentURI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/4/b/welsh" IdURI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/section/117/4/b" id="section-117-4-b"><Pnumber>b</Pnumber><P3para><Text>cyn belled ag y bo'n ymarferol, rhoi cyfle i D ymateb i'r dyfarniad ac i'r farn sydd yn yr arfaeth.</Text></P3para></P3></P2para></P2><P2 DocumentURI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/5/welsh" IdURI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/section/117/5" id="section-117-5"><Pnumber>5</Pnumber><P2para><Text>Rhaid i'r Comisiynydd hysbysu P a D—</Text><P3 DocumentURI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/5/a/welsh" IdURI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/section/117/5/a" id="section-117-5-a"><Pnumber>a</Pnumber><P3para><Text>o'r dyfarniad ar y cais a wnaed gan P, a</Text></P3para></P3><P3 DocumentURI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/5/b/welsh" IdURI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/section/117/5/b" id="section-117-5-b"><Pnumber>b</Pnumber><P3para><Text>o'i farn ar yr ymyrraeth, os dyfarniad bod D wedi ymyrryd â rhyddid P i ymgymryd â'r cyfathrebiad Cymraeg yw'r dyfarniad.</Text></P3para></P3></P2para></P2><P2 DocumentURI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/6/welsh" IdURI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/section/117/6" id="section-117-6"><Pnumber>6</Pnumber><P2para><Text>Rhaid i'r Comisiynydd gydymffurfio ag is-adran (5) cyn gynted ag y bo'n ymarferol ar ôl gwneud y dyfarniad.</Text></P2para></P2><P2 DocumentURI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/7/welsh" IdURI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/section/117/7" id="section-117-7"><Pnumber>7</Pnumber><P2para><Text>Caiff y Comisiynydd roi i P, D, neu i unrhyw berson arall gyngor ynghylch—</Text><P3 DocumentURI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/7/a/welsh" IdURI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/section/117/7/a" id="section-117-7-a"><Pnumber>a</Pnumber><P3para><Text>yr ymyrraeth honedig, neu</Text></P3para></P3><P3 DocumentURI="http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/section/117/7/b/welsh" IdURI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/section/117/7/b" id="section-117-7-b"><Pnumber>b</Pnumber><P3para><Text>unrhyw fater sy'n ymwneud â'r ymyrraeth honedig.</Text></P3para></P3></P2para></P2></P1para></P1></P1group></Part></Body></Primary><Commentaries><Commentary Type="I" id="key-a36fe7ce2a3a1fc88ccfbd557dd068ae"><Para><Text>A. 117  ddim mewn grym ar Cydsyniad Brenhinol, gweler <CitationSubRef id="necd1896a6621be01" SectionRef="section-156-2" URI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/section/156/2" Operative="true">a. 156(2)</CitationSubRef></Text></Para></Commentary><Commentary id="key-c591317406525e3390a7a6679b3e9b77" Type="I"><Para><Text><CitationSubRef SectionRef="section-117" URI="http://www.legislation.gov.uk/id/mwa/2011/1/section/117" id="cwad2otz4-01063">A. 117</CitationSubRef> mewn grym ar 1.4.2012 gan <Citation Title="Gorchymyn Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011 (Cychwyn Rhif 4) 2012" URI="http://www.legislation.gov.uk/id/wsi/2012/969" Class="UnitedKingdomStatutoryInstrument" Year="2012" Number="969" id="cwad2otz4-01064">O.S. 2012/969</Citation>, <CitationSubRef SectionRef="article-2-k" URI="http://www.legislation.gov.uk/id/wsi/2012/969/article/2/k" CitationRef="cwad2otz4-01064" Operative="true" id="cwad2otz4-01065">ergl. 2(k)</CitationSubRef></Text></Para></Commentary></Commentaries></Legislation>