Deddf Senedd Cymru (Atebolrwydd Aelodau ac Etholiadau) 2026

20 Pŵer Comisiynydd Safonau y Senedd i ymchwilio ar ei ysgogiad ei hun LL+C

(1) Mae Mesur Comisiynydd Safonau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2009 (mccc 4) wedi ei ddiwygio fel a ganlyn.

(2) Ar ôl adran 10 (ymchwilio gan y Comisiynydd i gwynion) mewnosoder—

“10A Pŵer y Comisiynydd i ymchwilio ar ei ysgogiad ei hun

(1) Caiff y Comisiynydd ymchwilio i ymddygiad Aelod o’r Senedd os—

(a) oes gan y Comisiynydd sail resymol dros amau bod ymddygiad yr aelod, ar adeg berthnasol, wedi methu â chydymffurfio â gofyniad mewn darpariaeth berthnasol, a

(b) yw’r Comisiynydd yn fodlon bod unrhyw amodau eraill y mae rhaid eu bodloni cyn dechrau ymchwiliad y caniateir eu rhagnodi yn y Rheolau Sefydlog neu mewn rheolau a grybwyllir yn is-adran (3)(b) wedi eu bodloni (er enghraifft rheolau sy’n gosod terfynau amser ar gyfer dechrau ymchwiliad neu reolau ynghylch y gofynion o ran tystiolaeth).

(2) Os yw’r Comisiynydd yn ymchwilio i ymddygiad Aelod o’r Senedd o dan yr adran hon, rhaid i’r Comisiynydd, yn ddarostyngedig i is-adran (5), gyflwyno adroddiad i’r Senedd ar ganlyniad yr ymchwiliad.

(3) Rhaid i’r Comisiynydd gynnal unrhyw ymchwiliad o dan is-adran (1) ac adrodd o dan is-adran (2) yn unol ag—

(a) darpariaethau’r Rheolau Sefydlog, a

(b) unrhyw reolau sy’n ymwneud ag ymchwiliadau a gynhelir o dan yr adran hon sydd wedi’u mabwysiadu gan y Senedd o dan y Rheolau Sefydlog.

(4) Yn ddarostyngedig i is-adran (3), mater i’r Comisiynydd yw penderfynu pryd a sut y dylid cynnal ymchwiliad a chyflwyno adroddiad ar ei ganlyniad.

(5) O dan unrhyw amgylchiadau a ragnodir gan reolau y cyfeirir atynt yn is-adran (3)(b), caiff y Comisiynydd derfynu ymchwiliad sy’n cael ei gynnal o dan yr adran hon heb gyflwyno adroddiad arno i’r Senedd.

(6) Os yw’r Comisiynydd yn terfynu ymchwiliad o dan is-adran (5), rhaid i’r Comisiynydd hysbysu’r Aelod o’r Senedd o dan sylw mewn ysgrifen, gan roi’r rhesymau dros derfynu’r ymchwiliad.

(7) Ni chaiff adroddiad gan y Comisiynydd i’r Senedd ar ganlyniad ymchwiliad o dan yr adran hon gynnwys unrhyw argymhelliad ynghylch pa sancsiwn a ddylai gael ei orfodi ar yr Aelod o’r Senedd o dan sylw, os dylai unrhyw sancsiwn gael ei orfodi o gwbl.

(8) Os caiff y Comisiynydd wybod, wrth gynnal ymchwiliad o dan yr adran hon, am unrhyw amgylchiadau sy’n codi materion o egwyddor neu o arfer cyffredinol sy’n berthnasol i swyddogaethau’r Clerc o dan adran 138 o’r Ddeddf (y Clerc i fod yn brif swyddog cyfrifyddu i’r Comisiwn), rhaid i’r Comisiynydd fynegi’r amgylchiadau hynny mewn ysgrifen i’r Clerc.

(9) Rhaid i’r Rheolau Sefydlog wneud darpariaeth ar gyfer ymchwiliadau o dan yr adran hon.

(10) Yn yr adran hon, ystyr “adeg berthnasol yw adeg pan oedd y gofyniad o dan sylw mewn grym ond mae’n amherthnasol pa un a honnir bod yr ymddygiad o dan sylw wedi digwydd cyn neu ar ôl i’r adran hon ddod i rym.”

Gwybodaeth Cychwyn

I1 A. 20 mewn grym ar 28.4.2026, gweler a. 26(1)