(1)Mae rhan o strwythur nad yw ynghlwm neu set o strwythurau yn rhan annibynnol o’r strwythur neu’r set os—
(a)nad oes iddi fynediad i unrhyw ran arall o’r strwythur neu’r set, a
(b)yw’n ffurfio rhaniad fertigol o’r strwythur neu’r set (gweler hefyd is-adran (5) yn achos strwythur nad yw ynghlwm).
(2)Mae rhan o strwythur nad yw ynghlwm neu set o strwythurau yn ffurfio rhaniad fertigol o’r strwythur neu’r set os—
(a)yw’r strwythur neu’r set wedi ei rannu neu ei rhannu gan y rhan, a
(b)yw’r rhaniad ar hyd plân fertigol.
(3)Wrth benderfynu a yw rhan (“rhan A”) o strwythur nad yw ynghlwm neu set o strwythurau yn ffurfio rhaniad fertigol o’r strwythur neu’r set, mae unrhyw ran arall o’r strwythur hwnnw neu’r set honno—
(a)sy’n rhan nad oes gan ran A fynediad iddi,
(b)sy’n rhan amhreswyl, ac
(c)a fyddai fel arall yn atal rhan A rhag ffurfio rhaniad fertigol o’r strwythur neu’r set,
i’w thrin fel pe na bai’n atal rhan A rhag ffurfio rhaniad fertigol o’r strwythur neu’r set.
(4)Mae rhan o strwythur nad yw ynghlwm neu set o strwythurau yn rhan amhreswyl os yw’n bodloni’r ddau amod a ganlyn—
(a)nid yw’n cynnwys uned breswyl na rhan o uned breswyl;
(b)nid yw’n cynnwys ardal, na rhan o ardal, a ddarperir at ddefnydd, er budd neu er mwynhad preswylwyr unedau preswyl yn y strwythur neu’r set.
(5)Yn achos rhan o strwythur nad yw ynghlwm—
(a)sydd yn bodloni’r maen prawf yn is-adran (1)(a), a
(b)a fyddai’n bodloni’r maen prawf yn is-adran (1)(b), oni bai na all y rhan rannu’r strwythur am y rheswm bod y rhan yn ffurfio lled cyfan y strwythur,
mae’r rhan yn rhan annibynnol.
(6)Caiff Gweinidogion Cymru drwy reoliadau ddarparu, mewn amgylchiadau a bennir yn y rheoliadau, fod rhan o strwythur nad yw ynghlwm neu set o strwythurau yn rhan annibynnol, er nad yw’r rhan yn bodloni’r meini prawf ar gyfer bod yn rhan annibynnol (fel y nodir yn yr adran hon).
(7)Yn yr adran hon, ystyr “mynediad” yw drws, porth bwaog neu agoriad tebyg ond nid yw’n cynnwys drws, porth bwaog nac agoriad tebyg a fwriedir at ddefnydd eithriadol (gan gynnwys defnydd brys) neu ei ddefnyddio at ddibenion cynnal a chadw.
Gwybodaeth Cychwyn
I1A. 4 mewn grym ar 28.4.2026, gweler a. 138(1)(a)