http://www.legislation.gov.uk/asc/2026/5/section/1/welshDeddf Diogelwch Adeiladau (Cymru) 2026cyStatute Law Database2026-06-25Expert Participation2026-04-28 RHAN 1PENNOD 1 1 1 Mae’r adran hon yn rhoi trosolwg o’r Rhan hon. 2 Mae’r Rhan hon yn gwneud darpariaeth mewn perthynas â diogelwch adeiladau sy’n cynnwys dwy neu ragor o unedau preswyl, y cyfeirir atynt fel “adeiladau rheoleiddiedig” ac sydd wedi eu rhannu’n 3 chategori. Mae’n gwneud hynny yn bennaf drwy osod dyletswyddau ar y personau atebol, neu’r prif berson atebol, ar gyfer adeilad rheoleiddiedig. 3 Yn y Rhan hon— a mae rhai dyletswyddau yn gymwys i bob adeilad rheoleiddiedig, mae rhai yn gymwys i adeiladau categori 1 ac adeiladau categori 2 yn unig, ac mae eraill yn gymwys i adeiladau categori 1 yn unig; b mae rhai dyletswyddau yn gymwys ond pan fo adeilad rheoleiddiedig “wedi ei feddiannu” (sy’n golygu bod preswylwyr mwy nag un uned breswyl yn yr adeilad). 4 Mae Pennod 2 yn nodi ystyron rhai termau allweddol a ddefnyddir yn y Ddeddf hon. Yn benodol, mae’n gwneud darpariaeth am— a ystyr cyfeiriadau at adeiladau rheoleiddiedig, unedau preswyl a’r 3 chategori o adeiladau rheoleiddiedig; b sut i adnabod person atebol, a’r prif berson atebol, ar gyfer adeilad rheoleiddiedig. 5 Mae Pennod 3 yn darparu ar gyfer cofrestru adeiladau categori 1 ac adeiladau categori 2 gan awdurdodau diogelwch adeiladau. 6 Mae Pennod 4 yn darparu ar gyfer asesu a rheoli risgiau diogelwch mewn perthynas ag adeiladau rheoleiddiedig a feddiennir. Mae’n gwneud hynny drwy— a gosod dyletswyddau ar brif bersonau atebol i asesu risgiau diogelwch tân, ac ar bersonau atebol i reoli’r risgiau hynny, sy’n gymwys i bob adeilad rheoleiddiedig; b gosod dyletswyddau ar bersonau atebol i asesu a rheoli risgiau diogelwch strwythurol, sy’n gymwys i adeiladau categori 1 ac adeiladau categori 2 yn unig. 7 Mae Pennod 5 yn darparu ar gyfer dyletswyddau sy’n gymwys i adeiladau categori 1 a feddiennir yn unig ac sy’n cael eu gosod yn bennaf ar y prif bersonau atebol ar gyfer yr adeiladau hynny. Maent yn cynnwys dyletswyddau sy’n ymwneud â llunio adroddiadau, cofnodi ac adrodd ar faterion diogelwch adeiladau, a strategaethau ar gyfer cynnwys preswylwyr mewn penderfyniadau diogelwch adeiladau. 8 Mae Pennod 6 yn galluogi Gweinidogion Cymru i wneud darpariaeth am strategaethau ar gyfer cynnwys preswylwyr adeiladau categori 2 a feddiennir mewn penderfyniadau diogelwch adeiladau. 9 Mae Pennod 7 yn darparu ar gyfer dyletswyddau i bersonau atebol gadw a rhannu gwybodaeth sy’n ymwneud ag adeiladau rheoleiddiedig, ac i bersonau atebol ac awdurdodau diogelwch adeiladau ymdrin â chwynion sy’n ymwneud â materion diogelwch adeiladau. Mae’n gosod dyletswyddau, neu’n eu galluogi i gael eu gosod, mewn perthynas â’r holl adeiladau rheoleiddiedig. 10 Mae Pennod 8 yn gosod dyletswyddau sy’n ymwneud â diogelwch tân ar breswylwyr sy’n oedolion a pherchnogion unedau preswyl mewn adeiladau rheoleiddiedig a feddiennir. Mae hefyd yn gosod dyletswyddau‍ cyfatebol sy’n ymwneud â diogelwch strwythurol mewn adeiladau categori 1 ac adeiladau categori 2, a dyletswyddau i atgyweirio difrod i wrthiant tân unedau preswyl ym mhob adeilad rheoleiddiedig a feddiennir. Mae’n darparu ar gyfer gorfodi’r dyletswyddau gan bersonau atebol, ac ar gyfer mynediad i unedau preswyl er mwyn galluogi cydymffurfiaeth â’r Rhan hon. 11 Mae Pennod 9 yn darparu i benderfyniadau penodol awdurdod diogelwch adeiladau fod yn ddarostyngedig i adolygiad gan yr awdurdod ac apêl i dribiwnlys eiddo preswyl. 12 Mae Pennod 10 yn cynnwys darpariaethau atodol, gan gynnwys darpariaeth sy’n ei gwneud yn ofynnol i bersonau atebol gydweithredu a chydlynu â phersonau eraill, darpariaeth ynghylch adennill costau yr aed iddynt neu yr eir iddynt wrth gydymffurfio â’r Rhan hon, a darpariaeth i delerau sy’n ymwneud â chydymffurfio â dyletswyddau o dan y Ddeddf hon gael eu gosod ymhlyg mewn lesoedd penodol. 13 Ceir darpariaeth bellach ar gyfer gorfodi dyletswyddau o dan y Ddeddf hon yn Rhan 3. A. 1 mewn grym ar 28.4.2026, gweler a. 138(1)(a)