RHAN 2

HENEBION O DDIDDORDEB HANESYDDOL ARBENNIG
PENNOD 6

CAFFAEL, GWARCHEIDIAETH A MYNEDIAD Y CYHOEDD

Gwarcheidiaeth henebion o ddiddordeb hanesyddol arbennig

Terfynu gwarcheidiaeth
48
1
Caiff gwarcheidwad heneb gytuno â’r personau y mae gweithrediad y weithred warcheidiaeth, am y tro, yn cael effaith uniongyrchol arnynt—
a
i eithrio unrhyw ran o’r heneb o’r warcheidiaeth, neu
b
i ildio gwarcheidiaeth yr heneb.
2
Yn absenoldeb cytundeb o’r fath, mae heneb yn parhau i fod o dan warcheidiaeth (oni bai ei bod yn cael ei chaffael gan ei gwarcheidwad) hyd nes bod meddiannydd ar yr heneb sydd â hawlogaeth i derfynu’r warcheidiaeth yn rhoi hysbysiad ysgrifenedig i’r perwyl hwnnw i warcheidwad yr heneb.
3
Mae gan feddiannydd ar heneb hawlogaeth i derfynu gwarcheidiaeth yr heneb—
a
os oes gan y meddiannydd fuddiant cymhwysol (o fewn ystyr adran 45(5)) yn yr heneb, a
b
os nad yw’r meddiannydd wedi ei rwymo gan y weithred warcheidiaeth.
4
Rhaid i awdurdod lleol ymgynghori â Gweinidogion Cymru cyn gwneud cytundeb o dan is-adran (1).
5
Ni chaiff gwarcheidwad heneb wneud cytundeb o dan is-adran (1) oni bai bod y gwarcheidwad wedi ei fodloni, mewn cysylltiad â’r rhan o’r heneb neu’r heneb gyfan (yn ôl y digwydd)—
a
bod trefniadau boddhaol wedi eu gwneud i sicrhau y caiff ei diogelu ar ôl terfynu’r warcheidiaeth, neu
b
nad yw’n ymarferol ei diogelu mwyach (pa un ai oherwydd y gost o’i diogelu neu fel arall).
6
Rhaid i gytundeb o dan is-adran (1) gael ei wneud o dan sêl.
7
At ddibenion is-adran (1) mae gweithrediad gweithred warcheidiaeth sy’n ymwneud â heneb yn cael effaith uniongyrchol ar berson os yw’r person wedi ei rwymo gan y weithred honno a bod yr heneb yn ei feddiant neu yn ei feddiannaeth.
A. 48 ddim mewn grym ar y Cydsyniad Brenhinol, gweler a. 212(2)
A. 48 mewn grym ar 4.11.2024 gan O.S. 2024/860, ergl. 3(a)