Deddf Llywodraeth Leol (Cymru) 2015
2015 dccc 6
Deddf gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru i wneud darpariaeth ar gyfer lleihau nifer y prif awdurdodau lleol yng Nghymru, ac mewn cysylltiad â hynny, ac i wneud diwygiadau eraill i gyfraith llywodraeth leol fel y mae’n gymwys mewn perthynas â Chymru.
[25 Tachwedd 2015]

Gan ei fod wedi ei basio gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru ac wedi derbyn cydsyniad Ei Mawrhydi, deddfir fel a ganlyn:

Rhagarweiniol

1 Trosolwg
(1) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
A. 1(1) wedi ei hepgor (21.1.2021) yn rhinwedd Deddf Llywodraeth Leol ac Etholiadau (Cymru) 2021 (asc 1), aau. 150(3)(a), 175(1)(f)(2)
(2) Mae’r Ddeddf hon hefyd yn gwneud diwygiadau eraill i’r gyfraith llywodraeth leol; ac yn fwy penodol—
(a) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
A. 1(2)(a) wedi ei hepgor (21.1.2021) yn rhinwedd Deddf Llywodraeth Leol ac Etholiadau (Cymru) 2021 (asc 1), aau. 150(3)(a), 175(1)(f)(2)
(b) mae adran 40 yn gwneud newidiadau i’r ddyletswydd ar awdurdodau lleol penodol i roi sylw i argymhellion Panel Annibynnol Cymru ar Gydnabyddiaeth Ariannol;
(c) mae adran 41 yn gwneud darpariaeth ynghylch aelodaeth Panel Annibynnol Cymru ar Gydnabyddiaeth Ariannol;
(d) mae adran 42 yn diwygio’r darpariaethau sy’n ymwneud ag arolygon o gynghorwyr ac ymgeiswyr na fu iddynt lwyddo i gael eu hethol yn gynghorwyr;
(e) mae adran 43 yn darparu ar gyfer arbed cynigion etholiadol a gyflwynwyd i Weinidogion Cymru cyn i Ran 3 o Ddeddf Llywodraeth Leol (Democratiaeth) (Cymru) 2013 ddod i rym.
A. 1 mewn grym ar 26.11.2015, gweler a. 46(2)

2 Prif ddiffiniadau
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Aau. 2-39 wedi eu hepgor (21.1.2021) yn rhinwedd Deddf Llywodraeth Leol ac Etholiadau (Cymru) 2021 (asc 1), aau. 150(3)(b), 175(1)(f)(2)

Awdurdodau lleol sy’n uno’n wirfoddol

3 Cynigion ar gyfer uno
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4 Ymgynghori cyn gwneud cais i uno
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

5 Canllawiau ynghylch ceisiadau i uno
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

6 Pŵer i wneud rheoliadau uno
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

7 Awdurdodau cysgodol
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

8 Etholiadau a chynghorwyr
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

9 Awdurdodau â model gweithrediaeth maer a chabinet
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

10 Darpariaeth ganlyniadol etc. arall
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Pwyllgorau pontio

11 Pwyllgorau pontio
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

12 Cyfansoddiad pwyllgorau pontio
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

13 Swyddogaethau pwyllgorau pontio
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

14 Is-bwyllgorau i bwyllgorau pontio
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

15 Darparu cyllid, cyfleusterau a gwybodaeth i bwyllgorau pontio
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Trefniadau etholiadol etc. ar gyfer prif ardaloedd newydd

16 Cyfarwyddydau i gynnal adolygiad cychwynnol
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

17 Cyfarwyddydau a chanllawiau i’r Comisiwn
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

18 Cynnal adolygiad cychwynnol
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

19 Y weithdrefn ragadolygu
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

20 Ymgynghori ac ymchwilio
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

21 Adrodd ar adolygiad cychwynnol
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

22 Gweithredu gan Weinidogion Cymru
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

23 Rheoliadau etholiadol os na wneir unrhyw argymhellion
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

24 Cyfnodau adolygu yn y dyfodol
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Trefniadau cydnabyddiaeth ariannol etc. ar gyfer prif awdurdodau lleol newydd

25 Cyfarwyddydau i Banel Annibynnol Cymru ar Gydnabyddiaeth Ariannol i gyflawni swyddogaethau perthnasol
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

26 Adroddiadau’r Panel
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

27 Cyfarwyddydau a chanllawiau i’r Panel
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

28 Datganiadau polisi tâl
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Cyfyngiadau ar drafodion a recriwtio etc. gan awdurdodau sy’n uno

29 Cyfyngu ar drafodion a recriwtio etc. drwy gyfarwyddyd
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

30 Cyfarwyddydau o dan adran 29(1): atodol
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

31 Cyfarwyddydau o dan adran 29(1): darpariaeth bellach ynghylch cronfeydd wrth gefn
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

32 Cyfarwyddydau o dan adran 29(3): atodol
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

33 Cyfarwyddydau: canlyniadau tramgwyddo
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

34 Dehongli adrannau 29 i 36
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

35 Dyfarnu a yw trothwyon ariannol wedi eu croesi
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

36 Canllawiau mewn perthynas â thrafodion, recriwtio etc.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Gofynion gwybodaeth

37 Gofyniad ar awdurdod sy’n uno i ddarparu gwybodaeth i Weinidogion Cymru
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

38 Gofyniad ar awdurdod sy’n uno i ddarparu gwybodaeth i awdurdodau eraill
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Darpariaethau eraill sy’n ymwneud â Phanel Annibynnol Cymru ar Gydnabyddiaeth Ariannol

39 Ymestyn dros dro swyddogaethau Panel sy’n ymwneud â phenaethiaid gwasanaethau cyflogedig i brif swyddogion
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

40 Newidiadau i’r ddyletswydd i roi sylw i argymhellion y Panel ynghylch cyflogau
(1) Mae adran 143A o Fesur Llywodraeth Leol (Cymru) 2011 (swyddogaethau’r Panel mewn perthynas â chyflogau penaethiaid gwasanaethau cyflogedig) wedi ei diwygio fel a ganlyn.
(2) Ar ôl is-adran (3) mewnosoder—

“(3A) Ond caiff awdurdod perthnasol cymwys sydd wedi ymgynghori â’r Panel ynghylch gostyngiad arfaethedig mewn cyflog wneud y gostyngiad cyn derbyn argymhelliad gan y Panel os nad yw’r contract y mae’r cyflog yn daladwy oddi tano yn atal yr awdurdod rhag newid y cyflog ar ôl derbyn argymhelliad.
(3B) Pan fo awdurdod perthnasol cymwys yn newid cyflog ei bennaeth gwasanaeth cyflogedig yn unol ag is-adran (3A) ac yn derbyn argymhelliad gan y Panel ynghylch y newid wedi hynny—
(a) rhaid iddo ailystyried y cyflog, a
(b) wrth wneud hynny, rhaid iddo roi sylw i’r argymhelliad.”

(3) Ar ôl is-adran (4) mewnosoder—

“(4A) Rhaid i’r Panel hysbysu Gweinidogion Cymru am bob argymhelliad y mae’n ei wneud o dan yr adran hon.”

(4) Ar ôl is-adran (5) mewnosoder—

“(5A) Rhaid i awdurdod perthnasol cymwys—
(a) hysbysu’r Panel a Gweinidogion Cymru am ei ymateb i argymhelliad a wnaed gan y Panel ynghylch newid i gyflog ei bennaeth gwasanaeth cyflogedig cyn diwedd y cyfnod o 14 o ddiwrnodau sy’n dechrau â’r diwrnod y mae’r awdurdod yn penderfynu ar yr ymateb, a
(b) peidio â newid y cyflog cyn—
(i) diwedd y cyfnod o wyth wythnos sy’n dechrau â’r diwrnod y mae’r awdurdod yn hysbysu Gweinidogion Cymru o dan baragraff (a), neu
(ii) os yw Gweinidogion Cymru, cyn diwedd y cyfnod hwnnw, yn hysbysu’r awdurdod na fyddant yn rhoi cyfarwyddyd i’r awdurdod o dan is-adran (5B), y diwrnod y derbynnir yr hysbysiad hwnnw.
(5B) Os yw Gweinidogion Cymru yn ystyried bod ymateb awdurdod perthnasol cymwys i argymhelliad a wnaed gan y Panel ynghylch newid i gyflog yn golygu y bydd yr awdurdod yn talu (neu, o dan is-adran (3A), ei fod yn talu) cyflog sy’n anghyson â’r argymhelliad, caiff Gweinidogion Cymru—
(a) cyfarwyddo’r awdurdod i ailystyried y cyflog, a
(b) pennu yn y cyfarwyddyd erbyn pryd y mae’n rhaid i’r awdurdod wneud hynny.”

A. 40 mewn grym ar 25.1.2016, gweler a. 46(1)

41 Aelodaeth y Panel
(1) Mae paragraff 1 o Atodlen 2 i Fesur Llywodraeth Leol (Cymru) 2011 (aelodaeth y Panel) wedi ei ddiwygio fel a ganlyn.
(2) Yn is-baragraff (1), yn lle “Pum” rhodder “Dim llai na 3, a dim mwy na 7,”.
(3) Hepgorer is-baragraff (5) (cyflogeion awdurdodau lleol etc. heb eu hanghymhwyso rhag bod yn aelodau).
A. 41 mewn grym ar 25.1.2016, gweler a. 46(1)

Amrywiol

42 Arolwg o gynghorwyr ac ymgeiswyr na fu iddynt lwyddo i gael eu hethol yn gynghorwyr
(1) Mae adran 1 o Fesur Llywodraeth Leol (Cymru) 2011 (dyletswydd i gynnal arolwg o gynghorwyr ac ymgeiswyr na fu iddynt lwyddo i gael eu hethol yn gynghorwyr) wedi ei diwygio fel a ganlyn.
(2) Yn is-adran (2) (awdurdod lleol i gynnal arolwg ar ôl pob etholiad cyffredin), yn lle “ar ôl pob” rhodder “, neu drefnu i gynnal arolwg, mewn perthynas â phob”.
(3) Ar ôl is-adran (3) mewnosoder—

“(3A) Yn achos etholiad cyffredin caniateir i arolwg gael ei gynnal—
(a) yn llwyr ar ôl yr etholiad cyffredin, neu
(b) drwy ofyn i’r ymgeiswyr i gael eu hethol i swydd cynghorydd ateb y cwestiynau rhagnodedig cyn yr etholiad cyffredin a chrynhoi’r wybodaeth a ddarparwyd wedi hynny.”

(4) Yn is-adran (5) (dim dyletswydd i ddarparu gwybodaeth) yn lle “gynghorydd neu ymgeisydd na lwyddodd i gael ei ethol i swydd cynghorydd” rhodder “unrhyw unigolyn”.
(5) Hepgorer adran (6) (awdurdod lleol i wneud trefniadau i wybodaeth gael ei darparu yn ddienw).
A. 42 mewn grym ar 25.1.2016, gweler a. 46(1)

43 Cynigion a gyflwynwyd cyn i Ran 3 o Ddeddf Llywodraeth Leol (Democratiaeth) (Cymru) 2013 gychwyn
Yn adran 74(2) o Ddeddf Llywodraeth Leol (Democratiaeth) (Cymru) 2013 (adolygiadau o dan Ran 4 o Ddeddf Llywodraeth Leol 1972 sy’n mynd rhagddynt ar adeg cychwyn Rhan 3 o Ddeddf Llywodraeth Leol (Democratiaeth) (Cymru) 2013), mewnosoder ar y diwedd “ac at ddibenion cynigion a gyflwynwyd i Weinidogion Cymru cyn yr adeg honno.”
A. 43 mewn grym ar 25.1.2016, gweler a. 46(1)

Atodol

44 Rheoliadau
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
A. 44 wedi ei hepgor (21.1.2021) yn rhinwedd Deddf Llywodraeth Leol ac Etholiadau (Cymru) 2021 (asc 1), aau. 150(3)(c), 175(1)(f)(2)

45 Dehongli
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
A. 45 wedi ei hepgor (21.1.2021) yn rhinwedd Deddf Llywodraeth Leol ac Etholiadau (Cymru) 2021 (asc 1), aau. 150(3)(c), 175(1)(f)(2)

46 Cychwyn
(1) Daw adrannau 25 i 28 a 37 i 43 i rym ar ddiwedd y cyfnod o 2 fis sy’n dechrau â’r diwrnod y caiff y Ddeddf hon y Cydsyniad Brenhinol.
(2) Yn ddarostyngedig i hynny, daw’r Ddeddf hon i rym drannoeth y diwrnod y caiff y Ddeddf hon y Cydsyniad Brenhinol.
A. 46 mewn grym ar 26.11.2015, gweler a. 46(2)

47 Enw byr
Enw byr y Ddeddf hon yw Deddf Llywodraeth Leol (Cymru) 2015.
A. 47 mewn grym ar 26.11.2015, gweler a. 46(2)